{"id":4568,"date":"2024-06-30T19:10:36","date_gmt":"2024-06-30T17:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-future.eu\/?p=4568"},"modified":"2024-06-30T19:10:47","modified_gmt":"2024-06-30T17:10:47","slug":"jak-w-warszawie-pojawily-sie-windy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-jak-w-warszawie-pojawily-sie-windy","title":{"rendered":"Jak w Warszawie pojawi\u0142y si\u0119 windy"},"content":{"rendered":"\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce pierwsze polskie windy pojawi\u0142y si\u0119 w jednym z lokalnych budynk\u00f3w, ale w rzeczywisto\u015bci by\u0142o inaczej. W tamtych czasach na taki luksus m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 jeden z najbogatszych i najm\u0105drzejszych potentat\u00f3w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, Jerzy Ossoli\u0144ski, pisze warsaw-future.eu<\/a>. W tym artykule opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo, jak pojawi\u0142a si\u0119 winda w Pa\u0142acu Warszawskim.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza winda<\/h2>\n\n\n\n

W Pa\u0142acu Br\u00fchla, gdzie p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 winda, mieszka\u0142 hrabia Ossoli\u0144ski, najwybitniejszy dyplomata XVII wieku. Hrabia Ossoli\u0144ski by\u0142 ambasadorem Polski w Anglii, a jego misja do Rzymu by\u0142a przejawem propagandy pa\u0144stwa polsko-litewskiego. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, by\u0142 cz\u0142owiekiem dobrze zorientowanym w polityce.<\/p>\n\n\n\n

Swoj\u0105 rezydencj\u0119 magnat wybudowa\u0142 w po\u0142owie XVII wieku. Budynek ten nie mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 Ossoli\u0144skiemu jako dom, ale jako miejsce, w kt\u00f3rym planowa\u0142 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w polityk\u0119. Projekt pa\u0142acu by\u0142 jednak do\u015b\u0107 nowoczesny. W\u0142a\u015bciciel nakaza\u0142 zainstalowanie windy, co by\u0142o ewenementem w \u00f3wczesnej Warszawie<\/a>. By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to element konstrukcji budynku, kt\u00f3ry mia\u0142 zrobi\u0107 wra\u017cenie na zagranicznych go\u015bciach. W pa\u0142acu zainstalowano dwie windy osobowe, przeznaczone dla magnata i jego \u017cony. Historia pierwszej polskiej windy si\u0119ga wi\u0119c XVII wieku.<\/p>\n\n\n\n

Windy: przysz\u0142o\u015b\u0107 <\/h2>\n\n\n\n

Pocz\u0105wszy od po\u0142owy XIX wieku, w windy by\u0142a wyposa\u017cona wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich budynk\u00f3w. W latach 1900-1945 zainstalowano oko\u0142o 350 wind osobowych. Wygl\u0105da\u0142y one do\u015b\u0107 efektownie, gdy\u017c posiada\u0142y stylizowane kabiny i ozdobn\u0105 obudow\u0119. Starsze windy osobowe wyposa\u017cone by\u0142y w \u0142apacze spadochron\u00f3w lub skomplikowane systemy kopiuj\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n

Pierwsza publiczna winda w Warszawie pojawi\u0142a si\u0119 w 1901 roku w hotelu Bristol. Dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej taka konstrukcja techniczna pojawi\u0142a si\u0119 w kamienicy w Grudzi\u0105dzu i funkcjonowa\u0142a do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, pierwsze polskie windy by\u0142y produkowane przez firmy zagraniczne, w szczeg\u00f3lno\u015bci z Niemiec, Szwajcarii i Austrii. W Warszawie instalowano r\u00f3wnie\u017c windy produkcji ameryka\u0144skiej.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W latach 30. XX wieku po raz pierwszy w stolicy Polski pojawi\u0142a si\u0119 winda panoramiczna. Zainstalowano j\u0105 w apartamentowcu przy ulicy Foksal. Pocz\u0105tkowo budynek ten nie posiada\u0142 windy, ale w latach 30. przej\u0105\u0142 go Jan Wedel, zwolennik szeroko rozumianego modernizmu, osoba post\u0119powa i otwarta na wszelkie nowinki. To w\u0142a\u015bnie on zaproponowa\u0142 zainstalowanie takiej windy w budynku. Zaprojektowa\u0142 j\u0105 Zdzis\u0142aw M\u0105cze\u0144ski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i architekt. <\/p>\n\n\n\n

Winda sta\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 sensacj\u0105 w Warszawie w latach 30, nie tylko dlatego, \u017ce takie nowoczesne konstrukcje by\u0142y rzadko\u015bci\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce by\u0142a to pierwsza otwarta winda panoramiczna w stolicy. Wagonik porusza\u0142 si\u0119 przez otwarte okno, co by\u0142o do\u015b\u0107 nietypowe dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta i w tamtych by\u0142a to nie lada atrakcja. Niestety zabytkowa winda nie przetrwa\u0142a w pierwotnej formie do dnia dzisiejszego, ale podczas modernizacji odrestaurowano star\u0105 wind\u0119 i zamontowano kolejn\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce winda ma wielop\u0142aszczyznowy wp\u0142yw na \u015brodowisko, zar\u00f3wno pozytywny, jak i negatywny. Na przyk\u0142ad, ta struktura techniczna zu\u017cywa znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 energii elektrycznej, zw\u0142aszcza starsze modele. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, je\u015bli energia elektryczna jest generowana przez spalanie paliw kopalnych. Jednak nowoczesne windy s\u0105 bardziej wydajne i zu\u017cywaj\u0105 mniej energii elektrycznej dzi\u0119ki zaawansowanym silnikom, systemom odzyskiwania energii i trybom czuwania. Ka\u017cdego roku ro\u015bnie tendencja do instalowania bardziej przyjaznych dla \u015brodowiska wind wykonanych z materia\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z recyklingu lub zr\u00f3wnowa\u017conych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce pierwsze polskie windy pojawi\u0142y si\u0119 w jednym z lokalnych budynk\u00f3w, ale w rzeczywisto\u015bci by\u0142o inaczej. W tamtych czasach na taki luksus m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 jeden z najbogatszych i najm\u0105drzejszych potentat\u00f3w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, Jerzy Ossoli\u0144ski, pisze warsaw-future.eu. W tym artykule opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo, jak pojawi\u0142a si\u0119 winda w Pa\u0142acu Warszawskim. […]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":4500,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[2120,2095,2102,2541,3771,3773,2101,2093,3772,3774],"motype":[1122],"moformat":[18],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-4568","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-co-zobaczyc-w-warszawie","9":"tag-historia-architektury-w-warszawie","10":"tag-historia-warszawy","11":"tag-innowacje-w-warszawie","12":"tag-jak-w-warszawie-pojawily-sie-windy","13":"tag-pierwsza-winda","14":"tag-stare-miejsca-w-warszawie","15":"tag-strony-z-historii","16":"tag-windy","17":"tag-windy-przyszlosc","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4568"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4572,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions\/4572"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4568"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4568"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4568"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}