Postać Stanisława Jaskólskiego zajmuje wyjątkowe miejsce w historii rozwoju polskiej informatyki. Jego działalność zawodowa obejmowała zarówno pracę konstruktorską nad maszynami cyfrowymi, jak i kluczową rolę w organizacji procesów informacyjnych na poziomie państwowym. To dzięki jego wysiłkom położono podwaliny pod instytucjonalny rozwój nauki komputerowej w Polsce. Więcej szczegółów znajdziecie na warsaw-future.eu.
Początki kariery i inżynieria komputerowa
Stanisław Jaskólski, urodzony 13 czerwca 1931 roku w Warszawie, od wczesnej młodości wykazywał żywe zainteresowanie technologiami łączności i elektroniką. Po ukończeniu studiów na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej w 1956 roku, rozpoczął pracę w Instytucie Łączności. Kluczowy moment nastąpił w 1959 roku, gdy został zaproszony do Zakładu Aparatów Matematycznych Polskiej Akademii Nauk (przekształconego później w Instytut Maszyn Matematycznych). Tam stał się jednym z twórców pierwszych polskich uniwersalnych maszyn cyfrowych serii ZAM (ZAM-2, ZAM-21, ZAM-41). Jego udział w projektowaniu pionierskiej polskiej maszyny cyfrowej XYZ ugruntował podstawy dla dalszego rozwoju krajowej informatyki.
W 1966 roku Stanisław Jaskólski rozpoczął nowy etap w Głównym Urzędzie Statystycznym (GUS). Początkowo, jako zastępca dyrektora Ośrodka Elektronicznego, nadzorował wdrażanie komputerów brytyjskiej firmy ICL, które miały zautomatyzować obliczenia statystyczne. Jego międzynarodowe doświadczenie, zdobyte na stażach w Wielkiej Brytanii i USA, okazało się niezwykle cenne. Tam zapoznał się z zasadami zarządzania dużymi państwowymi centrami obliczeniowymi i najnowszymi metodami przetwarzania masowych danych.
Na początku lat 70. Jaskólski był współzałożycielem i wieloletnim szefem Klubu Użytkowników Komputerów ICL, zrzeszającego czołowych ekspertów. Jednocześnie konsultował Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa oraz Ministerstwo Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, wspierając wdrażanie systemów automatycznych. W latach 1975–1978 pełnił funkcję niezależnego kierownika działu w czasopiśmie „Informatyka”, które było ważnym głosem w branży. W 1981 roku osiągnął szczyt kariery administracyjnej, stając na czele Zarządu Mechanizacji i Automatyzacji Opracowań Statystycznych GUS. Pod jego nadzorem rozbudowano sieć ośrodków obliczeniowych statystyki państwowej, która stała się technologiczną podstawą polskiego systemu informacyjnego.
Na początku lat 90. Stanisław Jaskólski doradzał firmie AUSTRADE, wspierając partnerstwo w dziedzinie informatyki i telekomunikacji. Od 1995 do 1999 roku współpracował z renomowaną amerykańską firmą QUALCOMM Inc., która budowała fundamenty mobilnej telekomunikacji nowej generacji.
Na początku XXI wieku poszerzył horyzonty, nawiązując współpracę z włoską firmą SELEX Communications – kontynuatorem tradycji MARCONI, producenta cyfrowych systemów radiokomunikacyjnych. Uczestniczył w projektach mających na celu doskonalenie oprogramowania i wprowadzanie nowych technologii w cyfrowej transmisji danych.
Uznanie Dorobku
W 2018 roku Polskie Towarzystwo Informatyczne (PTI) uhonorowało Stanisława Jaskólskiego Medalem 70-lecia Polskiej Informatyki za jego wkład w rozwój krajowej nauki i techniki. Było to symboliczne podsumowanie jego życiowej pracy. Zmarł 22 grudnia 2018 roku, a pochowany został 4 stycznia 2019 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Stanisław Jaskólski pozostaje w historii polskiej informatyki jako jeden z jej założycieli i wiodących popularyzatorów. Jego działalność genialnie połączyła inżynierię naukową, zarządzanie państwowe i współpracę międzynarodową. Maszyny ZAM-2, ZAM-21 i ZAM-41 były kamieniami milowymi w rozwoju krajowej techniki obliczeniowej. Talent Jaskólskiego jako menedżera objawił się w GUS, gdzie stworzył nowoczesną sieć ośrodków obliczeniowych, co podniosło poziom państwowej statystyki na nowy, technologiczny szczebel.
