Po upadku komunistycznego rządu w Polsce wsparcie dla nowych projektów akademickich i badawczych przejęła Fundacja na rzecz Nauki Polskiej (FNP) — niezależna organizacja odpowiedzialna za rozwój naukowego potencjału kraju. Celem fundacji jest wspieranie nowego pokolenia liderów intelektualnych poprzez organizowanie programów grantowych, stypendialnych oraz nagród, jak podaje strona warsaw-future.eu.
Historia powstania i rozwój Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej została założona 21 grudnia 1990 roku z inicjatywy pierwszego prezesa, Marka Boguckiego. W 1991 roku fundacja została oficjalnie zarejestrowana z siedzibą w Warszawie. Od tego czasu jej zespół koncentruje się na wspieraniu wynalazców, grup badawczych oraz inicjatyw inwestycyjnych, stymulując rozwój nauki w Polsce.
W 1992 roku ustanowiono Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej o wartości 200 tysięcy złotych. Początkowo mogli ją otrzymać naukowcy za osiągnięcia w naukach humanistycznych i społecznych, ścisłych, technicznych, przyrodniczych oraz medycznych. Od 2011 roku kategorie te zostały rozszerzone na: nauki humanistyczne i społeczne, matematyczne, fizyczne i inżynieryjne, chemiczne i materiałowe, biologiczne oraz nauki o Ziemi.
W 1994 roku fundacja uruchomiła program FNP MONOGRAFIE, który wspiera publikacje badań z zakresu nauk humanistycznych i społecznych. Od 1996 roku organizowane są również konferencje naukowe, mające na celu integrację środowiska akademickiego. W 2002 roku Sąd Najwyższy RP rozstrzygnął spór podatkowy na korzyść fundacji, uznając jej inwestycje w papiery wartościowe za zgodne z prawem.
W 2004 roku Fundacja na rzecz Nauki Polskiej uzyskała status organizacji pożytku publicznego, co zapewniło jej dodatkowe wsparcie finansowe i prawne. W 2005 roku zakończono program Innowacyjna Gospodarka, w ramach którego przeznaczono ponad 400 milionów złotych na badania realizowane przez 2 tysiące stypendystów. W tym samym roku zrealizowano projekt SKILLS, którego budżet wyniósł 35,4 miliona złotych, angażując ponad 2 tysiące uczestników w 240 wydarzeniach naukowych. Fundacja rozpoczęła także program International Research Agendas, mający na celu utworzenie około 10 instytucji badawczych w Polsce.
W 2008 roku w ramach programu Innowacyjna Gospodarka fundacja wdrożyła cztery nowe projekty: TEAM, International PhD Projects, VENTURES oraz WELCOME. W 2010 roku rozpoczęto realizację projektów finansowanych przez fundusze unijne: HOMING PLUS i PARENT-BRIDGE. Z kolei w 2012 roku program SKILLS wzbogacono o nowe możliwości, takie jak INTER, MENTORING i Programme Manager Academy.
Po przeprowadzce do nowej siedziby fundacja uruchomiła pięć nowych projektów w ramach programu Inteligentny Rozwój, w tym TEAM, TEAM-TECH, HOMING, FIRST TEAM oraz POWROTY/REINTEGRATION. W 2019 roku, dzięki programowi International Research Agendas, utworzono 14 nowych jednostek badawczych. W czasie pandemii COVID-19 w 2020 roku fundacja ogłosiła konkurs na wsparcie projektów badawczych, przyznając niemal 15 milionów złotych na realizację 14 wybranych projektów. W 2021 roku z okazji 30-lecia istnienia fundacja zorganizowała kampanię profilaktyczną Ufajmy nauce, mającą na celu zwiększenie świadomości medycznej w społeczeństwie.
Uznanie i znaczenie działalności Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej jest uznawana za jednego z największych inwestorów w polskie innowacje. W ciągu 30 lat działalności przeznaczyła niemal 2 miliardy złotych z własnych środków oraz funduszy unijnych na rozwój badań naukowych. Organizacja przyznała ponad 12,5 tysiąca stypendiów, dotacji i nagród, wspierając powstanie ponad 560 nowych zespołów badawczych.
