Jan Obrąpalski zajmuje wybitne miejsce w historii polskiej nauki i techniki jako inżynier energetyk, naukowiec i organizator szkolnictwa technicznego. Jako prezes i wiceprezes Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP) wspierał rozwój środowiska zawodowego, organizował zjazdy naukowców i promował polonizację kadry technicznej. W swojej działalności łączył praktyczne osiągnięcia w przemyśle z aktywnym udziałem w stowarzyszeniach branżowych oraz pracą pedagogiczną, która ukształtowała nowe pokolenie inżynierów. Więcej na ten temat znajdziesz na warsaw-future.eu.
Wczesne lata i kariera techniczna Jana Obrąpalskiego
Jan Obrąpalski urodził się 13 lipca 1881 roku w Warszawie w rodzinie o tradycjach inteligenckich i artystycznych. Jego ojciec, Erazm, był inżynierem komunikacji, specjalizującym się w budowie kolei na terenie Imperium Rosyjskiego, a matka, Maria, była pisarką i tłumaczką literatury włoskiej. Po ukończeniu gimnazjum klasycznego w Kielcach w 1899 roku, syn wstąpił na Wydział Mechaniczny w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, gdzie w 1904 roku uzyskał dyplom inżyniera. Po praktyce w Zagłębiu Dąbrowskim kontynuował naukę na Politechnice w Berlinie, zgłębiając elektrotechnikę i termodynamikę.
Kariera zawodowa Jana Obrąpalskiego rozpoczęła się w 1908 roku od stanowiska inżyniera montażu maszyn i urządzeń elektrycznych w sosnowieckiej firmie Siemens. Już po kilku latach przeniósł się do kopalni Saturn w Czeladzi, gdzie przeszedł drogę od szeregowego inżyniera do kierownika działu elektromechanicznego i członka dyrekcji. Jego zespół pozostawił znaczący ślad w historii inżynierii przemysłowej, projektując elektrownię dla kopalni Jowisz – jedną z najpotężniejszych i najnowocześniejszych w tamtych czasach w Europie.
W latach 20. XX wieku Jan Obrąpalski związał swoje życie z edukacją i nauką. Od 1924 roku wykładał na Wydziale Elektrotechnicznym Politechniki Warszawskiej, prowadząc kursy z elektrotechniki górniczo-hutniczej i napędów. W 1928 roku zdobył tytuł docenta, a już w roku akademickim 1929/1930 został profesorem. W latach 1936-1939 przekazywał również wiedzę studentom Wyższej Szkoły Nauk Społeczno-Ekonomicznych w Katowicach, przyczyniając się do rozwoju kształcenia techniczno-ekonomicznego w Polsce.
Po wybuchu II wojny światowej życie Jana Obrąpalskiego gwałtownie się zmieniło. Tuż przed wejściem wojsk niemieckich do Katowic, udało mu się opuścić miasto i znaleźć schronienie w Warszawie. Tam nawiązał kontakt ze znanym inżynierem i działaczem polskiego podziemia, Kazimierzem Szpotańskim, który pełnił funkcję wiceprezesa Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Wspólnie z nim zorganizował grupę specjalistów, która stworzyła Program Elektryfikacji Polski. Była to jedna z pierwszych tak szeroko zakrojonych inicjatyw w Europie, mająca strategiczne znaczenie dla przyszłego rozwoju kraju.
W okresie powojennym Obrąpalski skupił się na pracy naukowo-dydaktycznej. W 1946 roku został profesorem kontraktowym na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Największym osiągnięciem akademika w tym czasie było zorganizowanie pierwszej w Polsce katedry energetyki, która położyła podwaliny pod rozwój nowoczesnej elektroenergetyki w regionie. W latach 1947-1948 pełnił funkcję prodziekana wydziału, a już w 1948 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego i został kierownikiem nowo utworzonej katedry. W 1956 roku objął kierownictwo Katedry Elektryfikacji Przedsiębiorstw Przemysłowych, odpowiedzialnej za kształcenie kadr na potrzeby industrializacji kraju. Jan Obrąpalski zmarł 14 grudnia 1958 roku w Wiśle.
Uznanie i znaczenie działalności inżynierskiej Jana Obrąpalskiego
Dzięki połączeniu praktycznego doświadczenia, działalności organizacyjnej i osiągnięć naukowych, Jan Obrąpalski zyskał szerokie uznanie jako jeden z czołowych inżynierów swoich czasów. Będąc pionierem myśli technicznej na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim, uczestniczył w projektowaniu i budowie jednych z najnowocześniejszych elektrowni, przyczyniając się do elektryfikacji przemysłu węglowego i modernizacji polskiej gospodarki. Jego znaczący wkład w rozwój energetyki został doceniony członkostwem w Komisji ds. Elektryfikacji Polskiego Zagłębia Węglowego, która przygotowywała rządowe dokumenty dla Ministerstwa Robót Publicznych. Dorobek naukowy Obrąpalskiego obejmuje również 7 książek i ponad 30 artykułów w wiodących czasopismach branżowych.
