2B Jerzego Waszyngtona Avenue High-rise, znany również jako Waszyngtona 2B, jest jednym z najciekawszych przykładów wczesnej architektury modernistycznej w Warszawie. Zbudowany w 1963 roku, ten 13-piętrowy budynek mieszkalny stał się pierwszym wieżowcem na prawym brzegu Wisły, którego fasada była w całości przeszklona, pisze warsaw-future.eu.
Budowa
Jerzego Waszyngtona Avenue High-rise został zamówiony przez spółdzielnię mieszkaniową Wspólny Dach i zaprojektowany przez architekta Marka Leykama w stylu modernistycznym. Budowa trwała od 1962 do 1963 roku. Pierwszy wieżowiec na prawym brzegu Wisły miał 13 pięter i od razu stał się symbolem innowacyjnej architektury Warszawy z połowy XX wieku.
Pierwotny projekt budynku wyróżniał się szklanymi fasadami na ścianach południowej i północnej, które rozciągały się od podłogi do sufitu. Te przezroczyste panele były podtrzymywane przez betonowe podpory w kształcie litery V po obu stronach budynku. Również szyby wind były przeszklone, przez co można było zobaczyć loggie. W budynku znajdowały się mieszkania i biblioteka, a na dachu planowano zbudować obrotową restaurację, która nigdy nie została zrealizowana. Zamiast tego na dachu pozostał betonowy okrąg — pamiątka po tym projekcie.
Pojawienie się budynku na alei Jerzego Waszyngtona było symboliczne nie tylko z architektonicznego, ale także z urbanistycznego punktu widzenia. W latach 60. XX wieku dzielnica była aktywnie zabudowywana nowymi osiedlami, a wieżowiec przy Waszyngtona 2B stał się prawdziwym akcentem architektonicznym wśród przeważnie niskiej, powojennej zabudowy. Symbolizował dążenie do stworzenia nowoczesnego centrum urbanistycznego i podkreślał ideę równomiernego rozwoju prawobrzeżnej Warszawy, która w tym czasie ustępowała dzielnicom centralnym i lewobrzeżnym pod względem infrastruktury.
Cechy architektoniczne
Jerzego Waszyngtona Avenue High-rise stał się prawdziwym symbolem architektonicznych eksperymentów Warszawy lat 60. Był to jeden z pierwszych projektów wysokich budynków mieszkalnych w mieście, który odszedł od tradycyjnej zabudowy powojennej i pokazywał śmiałe idee modernizmu. Najbardziej rozpoznawalną cechą budowli była szklana fasada, która w tamtych czasach wydawała się rewolucyjna dla budynku mieszkalnego. Przezroczysta powłoka tworzyła wrażenie lekkości i otwartości, pozwalała maksymalnie wykorzystać naturalne światło i kształtowała wizerunek nowoczesnego „miejskiego drapacza chmur”.
Inną unikalną cechą były betonowe słupy w kształcie litery V, które podtrzymywały konstrukcję. Pełniły one nie tylko funkcjonalne zadanie, ale także tworzyły nowatorski kształt budynku, podkreślając estetykę industrialną. W połączeniu z otwartymi szklanymi szybami wind, tworzyło to wrażenie zaawansowania technologicznego i przejrzystości. Plan budynku miał charakterystyczne cechy architektury modernistycznej: minimalizm, proste linie i funkcjonalność. Przestronne mieszkania były zorganizowane w taki sposób, aby maksymalnie wykorzystać przestrzeń, a duże okna podkreślały związek z otoczeniem miejskim. Pomimo późniejszych przebudów, które zmieniły wygląd zewnętrzny, pierwotny projekt Waszyngtona 2B pozostał jaskrawym przykładem poszukiwania nowych rozwiązań architektonicznych w Warszawie. Można go uznać za ogniwo przejściowe między powojenną odbudową a śmiałymi eksperymentami modernizmu lat 70.
Problemy eksploatacji
Mimo innowacyjnego projektu, szklane fasady okazały się niewystarczająco izolowane: latem mieszkania przegrzewały się, a zimą — przemarzały. Mieszkańcy skarżyli się również na brak prywatności z powodu przezroczystych ścian. Z tego powodu w 1973 roku szklane fasady zastąpiono ceglanymi ścianami z oknami o dwukrotnie mniejszym rozmiarze.
Usunięto przy tym charakterystyczne betonowe podpory w kształcie litery V i szklane elementy szyb wind. W latach 90. na dachu budynku pojawił się neonowy napis reklamowy sklepu „Jubiler” oraz wieża zegarowa, co nadało budynkowi nowe akcenty architektoniczne.
W XXI wieku budynek ma 13 pięter. Fasady południowa i północna łączą ceglane ściany ze szklanymi oknami, a nowoczesny design odzwierciedla adaptację architektury modernistycznej do potrzeb komfortu i energooszczędności. Wieżowiec jest znany nie tylko wśród architektów, ale także w kulturze popularnej: zdjęcia budynku były używane do ilustracji artykułu „Architektura Polski” w Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN, co potwierdza jego znaczenie jako wczesnego przykładu modernizmu w polskiej architekturze.
Stan obecny
2B Jerzego Waszyngtona Avenue High-rise jest nie tylko budynkiem mieszkalnym, ale także ważnym obiektem dziedzictwa architektonicznego i kulturowego Warszawy. Nadal pełni funkcje mieszkalne, jednocześnie zachowując historyczną tożsamość i przypominając o wczesnych eksperymentach polskiej architektury modernistycznej.
Innowacyjny projekt budynku, w tym panoramiczne okna i otwarte przestrzenie, a także jego historia adaptacji do nowych warunków eksploatacji sprawiają, że Waszyngtona 2B jest unikalnym przykładem rozwoju architektury mieszkaniowej XX wieku. Budynek jest ważnym obiektem dla architektów, historyków i studentów, którzy badają transformacje przestrzeni urbanistycznych powojennej Warszawy. Waszyngtona 2B pozostaje przykładem tego, jak nowoczesna architektura łączy wartość historyczną z funkcjonalnością, dostosowując się do potrzeb nowych czasów.