To jeden z najważniejszych ośrodków muzycznych w Polsce i symbol życia kulturalnego stolicy. Jej historia ma swój początek na przełomie XIX i XX wieku, kiedy w sercu Warszawy stanął majestatyczny budynek, inspirowany architekturą najlepszych europejskich teatrów operowych. Filharmonia jest prestiżową sceną koncertową, na której rozbrzmiewają dzieła najwybitniejszych kompozytorów w wykonaniu czołowych orkiestr i solistów świata, pisze warsaw-future.eu.
Budowa
Pierwszy budynek filharmonii został wzniesiony w latach 1900–1901 według projektu architekta Karola Kozłowskiego. Budowla stała się symbolem życia muzycznego stolicy. Uroczyste otwarcie odbyło się 5 listopada 1901 roku: dyrygował pierwszy dyrektor filharmonii Emil Młynarski, a solistą wieczoru był światowej sławy pianista Ignacy Jan Paderewski, który wykonał własny koncert fortepianowy oraz utwory Fryderyka Chopina. W programie wziął również udział śpiewak Wiktor Gąbczyński, który wykonał solo w kantacie Władysława Żeleńskiego.
Budynek filharmonii był inspirowany europejskimi wzorcami XIX wieku – przede wszystkim Operą Paryską. Zyskał bogaty eklektyczny wystrój z elementami neorenesansu i neobaroku. Fasada była ozdobiona rzeźbami Stanisława R. Lewandowskiego i Władysława Mazura, wśród których znalazły się postacie Mozarta, Beethovena, Chopina i Moniuszki. Główna sala mogła pomieścić około 2000 widzów i zachwycała luksusowym wnętrzem, a sufit zdobił plafon stworzony przez Henryka Siemiradzkiego. Fundatorem filharmonii był bankier Leopold Julian Kronenberg, a także Ignacy Jan Paderewski.
Zniszczenie i odrodzenie
Druga wojna światowa stała się tragicznym etapem w historii filharmonii. We wrześniu 1939 roku budynek został spalony podczas obrony Warszawy. Ostatecznego zniszczenia doznał podczas bombardowania w czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku.
Po wojnie, zgodnie z postanowieniem Ministerstwa Kultury i Sztuki z 25 października 1949 roku, utworzono państwowe przedsiębiorstwo „Filharmonia Narodowa w Warszawie”. Nowa sala koncertowa została otwarta 21 lutego 1955 roku – w dniu otwarcia V Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Projekt nowego budynku został opracowany przez architektów Eugeniusza Szparkowskiego i Henryka Białobrzeskiego. Różnił się on znacznie od poprzedniego: zamiast bogatego eklektycznego wystroju zastosowano surowy styl realizmu socjalistycznego. Główne wejście przeniesiono na ulicę Sienkiewicza, a główna sala koncertowa otrzymała 1072 miejsca.
Dwie epoki w architekturze filharmonii
Historia filharmonii odzwierciedla nie tylko rozwój życia muzycznego w Polsce, ale także zmiany w stylach architektonicznych, które towarzyszyły burzliwemu XX wieku.
Pierwszy budynek (1901–1945) był symbolem rozkwitu Warszawy na początku XX wieku. Zbudowany w stylu eklektyzmu z wyraźnymi cechami neorenesansu i neobaroku, zachwycał bogactwem dekoracji i przypominał najlepsze sale koncertowe w Europie. Rzeźby na fasadach przedstawiały wybitnych kompozytorów, a luksusowe wnętrza z plafonem Henryka Siemiradzkiego tworzyły atmosferę prawdziwej świątyni muzyki. Filharmonia była nie tylko symbolem kulturalnym, ale także architektonicznym stolicy.
Drugi budynek (od 1955 roku) powstał po wojnie w realiach socjalistycznej Polski. Architekci zrezygnowali z dawnego przepychu i wybrali powściągliwą monumentalność, charakterystyczną dla socrealizmu. Elementy dekoracyjne zniknęły, a przestrzeń zyskała jasne i funkcjonalne formy. Główny nacisk położono na pojemność sali i jej akustykę. To pozwoliło przekształcić budynek w nowoczesne centrum koncertowe, przystosowane do organizacji dużych wydarzeń, w tym Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Oba budynki odzwierciedlają swoje czasy: pierwszy – ambicje i otwartość Warszawy na kulturę światową, drugi – powojenne dążenie do odrodzenia i funkcjonalności. Razem tworzą dziedzictwo architektoniczne, które pomimo strat zachowało to, co najważniejsze – tradycję muzyczną i rolę filharmonii jako serca polskiego życia muzycznego.
Orkiestra i chór
Orkiestra filharmonii od samego początku zyskała międzynarodowe uznanie. Za pulpitem dyrygenckim w różnych czasach stali Edvard Grieg, Maurice Ravel, Camille Saint-Saëns, Richard Strauss i Igor Strawiński.
W Warszawie występowali wybitni soliści XX i XXI wieku: Arturo Benedetti Michelangeli, Artur Rubinstein, Mścisław Rostropowicz, Martha Argerich, Krystian Zimerman i wielu innych. Chór filharmonii rozpoczął profesjonalną działalność w 1953 roku. Jego repertuar obejmuje ponad 400 dzieł – od średniowiecza do współczesności, ze szczególnym naciskiem na muzykę polskich kompozytorów, w tym Krzysztofa Pendereckiego. Zespół wielokrotnie koncertował w Europie, Izraelu i USA, współpracując z najlepszymi orkiestrami świata.
Filharmonia w XXI wieku
Filharmonia w Warszawie to nie tylko główny ośrodek muzyczny w Polsce, ale także prestiżowa europejska scena koncertowa. Odbywają się tu najważniejsze wydarzenia muzyczne w kraju, w tym słynny festiwal „Warszawska Jesień”.
Budynek z dwiema salami – dużą (1072 miejsca) i kameralną (378 miejsc) – gości setki koncertów rocznie. Scena filharmonii nadal jest miejscem, gdzie łączą się tradycja i nowoczesność, muzyka polska i światowa, a także spotykają się artyści z całego świata.